Aktualności

Pany chłopy chłopy pany

2016-06-20
wystawa

Wojciech Szymański

Magdalena Ujma

Pany chłopy chłopy pany

BWA Sokół w Nowym Sączu

Park Etnograficzny w Nowy Sączu

24 czerwca – 11 września 2016

 

Projekt artystyczny „Pany chłopy chłopy pany” poświęcony jest postrzeganiu wsi w kulturze przez pryzmat kolekcji muzealnych i etnograficznych. Projekt składał będzie się z trzech zasadniczych części: dwóch wystaw oraz interdyscyplinarnego i naukowego panelu dyskusyjnego.

 

Część pierwsza przybierze formę prezentacji dzieł sztuki współczesnej na terenie Sądeckiego Parku Etnograficznego i Miasteczka Galicyjskiego, oddziałów Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Dzieła te w większości zostaną wykonane na miejscu. Ich autorami będą współcześni artyści, polscy i zagraniczni, a ich realizacje będą miały charakter instalacji in situ, jak również komentarza do samej idei skansenu jako kulturowego konstruktu o charakterze etnograficznym.

Część druga projektu to ekspozycja zorganizowana we współpracy Muzeum Okręgowego i BWA Sokół. Zaproszeni przez kuratorów artyści w przestrzeni galeryjnej BWA Sokół przygotują realizację artystyczną bazującą na swoich uprzednich badaniach archiwaliów i bardzo bogatej kolekcji (sztuki ludowej, fotografii i sztuki profesjonalnej o tematyce etnograficznej) zgromadzonych przez Muzeum Okręgowe. Realizacja ta ma mieć formę zarówno składającej się z muzealnych archiwaliów i eksponatów instalacji artystycznej, jak również edukacyjnej i popularyzatorskiej wystawy tematycznej poświęconej zagadnieniu kolekcjonowania i pokazywania ludowości w tradycyjnym muzeum.

 

Obu częściom wystawy towarzyszył będzie dwujęzyczny (polsko i angielskojęzyczny) katalog z tekstami kuratorskim oraz problemowych poświęconych ludowości, etnografii oraz tworzeniu kolekcji sztuki ludowej i nieprofesjonalnej.

 

Część trzecia projektu to panel dyskusyjny z udziałem historyków, historyków sztuki, antropologów, socjologów i etnografów. Panel dyskusyjny o charakterze naukowym poświęcony zostanie zagadnieniu postrzegania wsi w XX i na początku XXI wieku.

 

Wątki takie, jak: kultura i sztuka ludowa, ich definiowanie, historia, ochrona, kulturotwórcza działalność mieszkańców wsi, a także temat specjalnego typu muzeum, jakim jest skansen, stają się we współczesnym polskim dyskursie naukowym, artystycznym i publicystycznym coraz bardziej popularne i ważkie. Dzisiejsza moda na ujawnianie chłopskich czy małomiasteczkowych korzeni stanowi objaw tej właśnie tendencji. Temat wiejskiego pochodzenia, kultury i wartości związanych z wsią oraz stosunku innych warstw społeczeństwa do chłopów jest coraz częściej poruszany przez dzisiejszych twórców filmowych, teatralnych, z dziedziny sztuk wizualnych i literatury. Rzadko kiedy jednak wyciąga się głębsze wnioski z faktu pochodzenia większej części polskiego społeczeństwa z miasteczek i wsi. Sądzimy więc, że proponowany przez nas panel dyskusyjny byłby znaczącym wydarzeniem i doskonałą okazją do poruszenia i przeanalizowania wymienionych powyżej zagadnień.

Równie istotnym i kluczowym rezultatem projektu jest sama współpraca dwóch sądeckich instytucji kultury. Dzięki pracy zaproszonych do projektu artystów, a także naukowców biorących udział w panelu dyskusyjnym, wytworzona zostanie przestrzeń dialogu i pomost pomiędzy historycznym aspektem kolekcji i działalności Muzeum Okręgowego a nastawionym na współczesność i teraźniejszość BWA Sokół. Wierzymy, że taka perspektywa pozwoli na stworzenie wielowymiarowego projektu zdolnego przyciągnąć zainteresowanie nie tylko specjalistów związanych z instytucjami kultury, lecz przede wszystkim szerokiej publiczności lokalnej i przyjezdnej, stając się interesującą propozycją artystyczną i ofertą wystawienniczą obu instytucji. Angażując się w nasze przedsięwzięcie, Park Etnograficzny w Nowym Sączu mógłby zyskać zainteresowanie innych odbiorców niż do tej pory, stworzyłby wydarzenie kulturalne o dużej wadze dla współczesnej refleksji o kulturze.

 

Głównymi zagadnieniami poruszanymi w projekcie będą:

- sposoby konstruowania obrazu wsi i jej mieszkańców (np. tzw. „chłopomania”) w XIX i XX wieku przez etnografię i antropologię, a także muzeologię i kolekcjonerstwo końca XIX wieku i w XX wieku

- społeczny wstyd, wyparcie wobec chłopskich korzeni,

- niechciane dziedzictwo dotyczące wiejskiego pochodzenia,

- dekonstrukcje prób definiowania wiejskości poprzez popularne strategie etnografizacji i antropologizacji,

- krytyczne spojrzenie na części składowe tego, co uważane jest za wiejskie: bieda, błoto, abjekt, brak formy,

- ukazanie zjawisk oddolnych, związanych z wsią, poza oficjalnymi narracjami: rabacja, rewolucja, polityczność, stosunek swój-obcy, ja-Inny, emigracja dziś i dawniej,

- ukazanie figur wiejskiej kultury i ich „długiego trwania” w kulturze nowoczesnej i ponowoczesnej,

- folklor i obrzędowość, emancypacja chłopów.