Dr Dominik Włodarek
Wydział Grafiki / Katedra Grafiki Artystycznej Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku.
Badania nad zastosowaniem niekonwencjonalnych współczesnych materiałów w procesie tworzenia odbitek graficznych w technikach wklęsłodruku 3/WG/BN/2021.
Cel zadania badawczego :
- Celem naukowym realizacji zadania jest wprowadzenie studentów Pracowni Wklęsłodruku na Wydziale Grafiki ASP w Gdańsku do zagadnień związanych z zastosowaniem niekonwencjonalnych materiałów graficznych oraz wypracowanie nowych procedur i rozwiązań, które można będzie wykorzystać w procesie dydaktycznym. Zamierzonym efektem badań o charakterze utylitarnym będzie poszerzenie wiedzy w zakresie zastosowania różnego rodzaju środków formalnych służących do tworzenia matryc w technikach wklęsłodruku w oparciu o materiały nietoksyczne oraz częściowo wykorzystujące proces fotograficzny (ImageOn), które w znaczący sposób wpłyną na wzbogacenie wachlarza możliwości formalnych oraz poprawienie warunków bezpieczeństwa i higieny pracy w Pracowni Wklęsłodruku.
- Metodyka badań będzie oparta na testach nietoksycznych produktów graficznych amerykańskiej firmy Akua Inks oraz zastosowaniu techniki szablonu oraz sitodruku w procesie tworzenia matryc wklęsłodrukowych. Stworzenie lub zakup aparatury służącej do wytworzenia różnego rodzaju siatek oraz szablonów do nakładania różnego rodzaju nietoksycznych materiałów na powierzchnię matrycy wklęsłodrukowej. Osobnym zagadnieniem będzie również rozwój eksperymentów nad techniką naświetlania matryc graficznych ImageOn.
Zamierzone osiągnięcia badawcze, to zwiększenie zakresu wiedzy studentów o wykorzystaniu niekonwencjonalnych materiałów graficznych oraz opracowanie nowych metod twórczych, które mogą okazać się pomocne w późniejszej samodzielnej działalności artystycznej absolwentów Wydziału Grafiki ASP w Gdańsku oraz przyczynią się do ich sukcesów na ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach grafiki artystycznej. zostaną zastosowane nietoksyczne materiały użyte w procesie tworzenia odbitek graficznych w technikach wklęsłodruku. Prace powstałe w wyniku badań będą prezentowane na różnego rodzaju wystawach krajowych oraz zagranicznych, których zamierzonym efektem będzie zdobycie dodatkowych punktów do parametryzacji Wydziału Grafiki ASP w Gdańsku.
Udokumentowaniem efektów podjętego zadania będzie realizacja cyklu prac, w którym zostaną zastosowane nietoksyczne materiały użyte w procesie tworzenia odbitek graficznych w technikach wklęsłodruku. Prace powstałe w wyniku badań będą prezentowane na różnego rodzaju wystawach krajowych oraz zagranicznych, których zamierzonym efektem będzie zdobycie dodatkowych punktów do parametryzacji Wydziału Grafiki ASP w Gdańsku. Część prac wykonanych w ramach badań będzie zaprezentowana na moich planowanych wystawach indywidualnych, których terminy uległy przesunięciu ze względu na sytuację epidemiczną.
Opis procedury badawczej / zrealizowanych prac:
Na początku badań nad zastosowaniem niekonwencjonalnych współczesnych materiałów w procesie tworzenia odbitek graficznych w technikach wklęsłodruku wykonałem cykl prac graficznych, w których sprawdzałem nowe sposoby zakrywania poszczególnych partii matryc metalowych w procesie trawienia w kwasie azotowym. Ciekawym odkryciem okazało się użycie kredek do malowania na szkle Staedtler Lumocolor, dzięki którym można osiągnąć interesujące efekty imitujące światło. Podczas poszukiwania materiałów źródłowych na ten temat odkryłem imponujące przykłady wykorzystania tej technologii w twórczości Anji Percival - artystki graficzki z Wielkiej Brytanii. Kolejnym z materiałów testowanych podczas tworzenia jednej z moich matryc wklęsłodrukowych były japońskie markery akrylowe Posca, które wytrzymują dosyć długi czas trawienia w kwasie azotowym. Korzystałem również z wcześniej badanego przeze mnie sposobu trawienia matryc metalowych za pomocą prądu elektrycznego. Ta metoda jest również wykorzystywana w procesie dydaktycznym w Pracowni Wklęsłodruku w celu uzyskiwania przez studentów matryc graficznych o różnorodnych kształtach. W przypadku matryc o mniejszych rozmiarach jest ona dużo bardziej efektywna i ekologiczna niż wytrawiania kształtów w kwasie azotowym.
Tworzenie wklęsłodrukowych matryc graficznych jest dosyć żmudnym i długotrwałym procesem, w którym czasami pojawiają się problemy technologiczne, które nie zawsze da się przewidzieć. W trakcie badań czasem udaje się w twórczy sposób wypracować nowe rozwiązania, mające na celu wyeliminowanie przypadkowych błędów. W jednej z prac cyklu będącego efektem badań została zrobiona dziura mająca na celu uzyskanie efektu idealnie białego nieba, które na odbitce graficznej jest bielą papieru. Dodatkowo w tym miejscu została dodana mała matryca wykonana w klasycznej technice mezzotinty.
Kolejnym etapem badań była próba urozmaicenia stosowanej przeze mnie wcześniej techniki graficznej karborundu poprzez nakładanie pewnych warstw na matrycę graficzną za pomocą techniki sitodruku. W celu realizacji tego przedsięwzięcia została zakupiona odpowiednia aparatura badawcza pozwalająca na używanie tej techniki na mniejszą skalę w Pracowni Wklęsłodruku na Wydziale Grafiki ASP w Gdańsku. Pierwsze eksperymenty nie zawsze kończyły się sukcesem, ale udało mi się wypracować pewne rozwiązania, które w przyszłości będą mogły być wykorzystane w procesie dydaktycznym. Ta metoda została częściowo użyta w jednej z grafik cyklu wykonanej w technice karborundu. Dodatkowo zastosowałem w niej nowe rozwiązanie polegające na wypalaniu szablonu z taśmy malarskiej przyklejonej do metalowej matrycy za pomocą pirografu. W ten sposób można uniknąć pozostawienia na matrycy śladu cięcia pojawiąjącego się z reguły po użyciu noża.
W ramach badań testowałem również technikę graficzną ImageOn, polegającą na naświetlaniu materiału fotograficznego na specjalnej folii UV, którą laminuje się bezpośrednio na metalowej matrycy graficznej. Po naświetleniu uzyskany w ten sposób rysunek zostaje wywołany w roztworze sody kalcynowanej a następnie może być również trawiony w kwasie azotowym. Wyzwaniem w tej technice jest określenie odpowiedniego czasu naświetlania dla poszczególnych projektów. Udało mi się również przetestować podobne rozwiązanie, w którym blacha pokrywana jest specjalną emulsją światłoczułą dedykowaną technikom wklęsłodruku (zbliżoną do sitodrukowej).
Techniki graficzne związane z naświetlaniem obrazu UV wydają się szybsze i mniej skomplikowane od bardziej czasochłonnych tradycyjnych technik wklęsłodrukowych, do których osobiście jestem dużo bardziej przywiązany. W moim odczuciu najlepszym rozwiązaniem byłoby łączenie tradycyjnych i nowoczesnych technologii w procesie tworzenia wklęsłodrukowych matryc graficznych. Podczas upowszechniania wyników moich badań wśród studentów Pracowni Wklęsłodruku, ku mojemu zadowoleniu, często uznawali oni te trudniejsze i bardziej tradycyjne techniki za bardziej wartościowe i dające więcej satysfakcji z tworzenia niż te bardziej współczesne często pozwalające na szybsze osiągnięcie danego efektu. Celem moich badań było zbadanie i uzyskanie jak największej ilości nowych technologicznych środków wyrazu w procesie tworzenia wklęsłodrukowych matryc graficznych. Dzięki wiedzy przekazanej studentom w procesie dydaktycznym będą oni mogli świadomie dokonywać wyboru odpowiedniej drogi w celu realizacji swoich prac artystycznych.
Opis wyników badań:
Podczas badań udało mi się zrealizować cykl prac graficznych wykonanych w technikach wklęsłodruku. W procesie twórczym korzystałem z niekonwencjonalnych, współczesnych materiałów, takich jak technika ImageOn, oraz specjalna emulsja światłoczuła dedykowana do technik wklęsłodrukowych. Testowałem również technikę sitodruku w połączeniu z techniką graficzną karborundu. Korzystałem również z nowych możliwości jakie dają współczesne nietoksyczne materiały graficzne Akua Inks.
Ciekawym odkryciem okazały się różnego rodzaju markery i kredki do rysowania na szkle Staedtler Lumokolor, używane do zakrywania niektórych partii matrycy wklęsłodrukowej przed trawieniem w kwasie azotowym. Podczas wycinania szablonów potrzebnych do matryc wykonanych w technice karborundu wprowadziłem technikę pirografii, umożliwiającą wypalanie form szablonu bez zostawiania śladu na matrycy metalowej.
Udało mi się zakupić aparaturę badawczą, która umożliwia łączenie wyżej wymienionych technik z tradycyjnymi technikami wklęsłodrukowymi używanymi w procesie dydaktycznym w Pracowni Wklęsłodruku na Wydziale Grafiki ASP w Gdańsku. Wiedza na temat techniki graficznej ImageOn, uzyskana w wyniku badań, została wykorzystana w procesie dydaktycznym w Pracowni Wklęsłodruku podczas realizacji cyklu prac do dyplomu licencjackiego jednego ze studentów pracowni.
Wspomniane powyżej prace graficzne zostały pokazane podczas mojej retrospektywnej wystawy indywidualnej „Déjà Vu / Bon Voyage. Grafika 2002-2022” w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie. Dwie z nich zostały również zawarte w katalogu wystawy wydanym przez Państwową Galerię Sztuki w Sopocie.
Jedna z prac cyklu wykonanego w ramach badań „Gdańsk, Twierdza Wisłoujście” (karborund / sucha igła / grawerowanie / mezzotinta) została zakupiona do kolekcji sztuki współczesnej Muzeum Gdańska. Dodatkowo Muzeum Gdańska zamówiło również 20 kopii tej pracy graficznej wykonanej w formie inkografii.
Pozostałe prace cyklu zostaną zaprezentowane podczas moich wystaw indywidualnych i zbiorowych zaplanowanych na rok 2023 i 2021.
Galeria
