Prowadzący:
prof. dr hab. Jacek Kornacki
jacek.kornacki@asp.gda.pl
Asystent:
mgr Karolina Futyma
karolina.futyma@asp.gda.pl
Celem Pracowni Malarskich Przestrzeni Eksperymentalnych jest poszerzenie oferty Wydziału Malarstwa o pracownię indywidualnego rozwoju studenta w obszarze szeroko rozumianych poszukiwań obrazowania. Współczesne bliskie mojemu odczuciu antropologiczne pojęcie obrazu i obrazowania a także relacje artysta – obraz, skłania mnie za Hansem Beltingem do sformułowania kryteriów kształcenia w pracowni jako relacji medium – obraz – ciało. W swojej książce Antropologia Obrazu, szkice do nauki o obrazie pisze ,,…Jeśli wybiera się…podejście antropologiczne, można spotkać się z zarzutem, że antropologia traktuje o ludziach, a nie o obrazach. Zarzut ten dowodzi niezbędności tego właśnie, co sam podaje w wątpliwość. W obszarze swojej aktywności wizualnej, stanowiącej ich zasadę życiową, ludzie wyodrębniają ową jednostkę symboliczną, którą nazywamy ,,obrazem”. Właśnie ten fakt, że od pojęcia obrazu nie można oddzielić podwójnego znaczenia – obraz to zarówno obraz wewnętrzny, jak i zewnętrzny – wskazuje na jego fundament antropologiczny. ,,Obraz" jest czymś więcej aniżeli tylko wytworem percepcji. Powstaje jako wynik osobowej lub kolektywnej symbolizacji. Wszystko, co pojawia się w polu spojrzenia lub przed okiem wewnętrznym, można na tej zasadzie ukonstytuować lub zmienić w obraz. Dlatego pojęcie obrazu, jeśli traktuje się je poważnie, może być ostatecznie tylko pojęciem antropologicznym. Żyjemy z obrazami i rozumiemy świat w obrazach. To życiowe odniesienie do obrazu znajduje swoje przedłużenie w realizowanej przez nas w przestrzeni społecznej fizycznej produkcji obrazów, która tak się ma do mentalnych obrazów jak – by użyć prowizorycznego sformułowania – pytanie ma się do odpowiedzi.
Mówienie o antropologii nie wiąże się z jedną określoną dyscypliną, ale wyraża pragnienie otwartego, interdyscyplinarnego pojmowania obrazu. Odnosi się także do innego, bardziej złożonego modelu czasowości, aniżeli dopuszczają to ewolucjonistyczne modele historii. Udziałem ciała staje się nieustannie doświadczenie czasu, przestrzeni i śmierci, a priori ujmowane przez nas obrazach. W perspektywie antropologicznej człowiek jawi się nie jako ,,pan i władca” swoich obrazów, ale – a to coś zupełnie innego – jako ,,miejsce obrazów”, które okupują jego ciało: jest wydany na łup obrazom, które sam wytworzył, nawet wtedy, gdy stale ponawia próby zapanowania nad nimi. Obrazy które stwarza, dowodzą, że jedyną ciągłością, jaką człowiek rozporządza, jest zmienność. Obrazy nie pozostawiają wątpliwości co do tego, jak bardzo zmienna jest jego istota. Gdy tylko nada nowy kierunek pytaniom stawianym samemu sobie i światu, szybko porzuca wynalezione przez siebie obrazy. Niepewność co do samego siebie wytwarza w nim skłonność, by zobaczyć, i to w obrazie, siebie jako kogoś innego…”
To swoiste ,,credo” chciałbym żeby towarzyszyło działaniom w pracowni i było kluczem do rozwoju intelektualnego studentów w zakresie samoświadomości i rozwoju poznawczego. Upraszczając: medium – obraz – ciało to relacje między materią obrazu jego formą, treścią i artystą który obraz tworzy. Perspektywa antropologiczna ponownie wprowadza ciało – człowieka działającego i doświadczającego siebie w sposób medialny a pojęcie medium zyskuje nowe znaczenia. ,,…Rozróżnienie obrazu i medium sugerowane jest nam przez świadomość ciała. Obrazy wspomnienia i fantazji powstają w naszych własnych ciałach niczym w żywym medium nośniku…”. Uświadomienie sobie na poziomie wiedzy istnienie tych relacji umożliwi studentowi bezwarunkowe badanie granic przestrzeni obrazowej na poziomie prowadzonych ćwiczeń formalnych, badań własnych i inspirowanych eksperymentów dotyczących koloru, jego istoty w procesie widzenia a także uwarunkowań psychofizjologicznych wpływających na nasze postrzeganie rzeczywistości. Psychofizjologia widzenia to obszar wiedzy niezbędny do świadomej interpretacji i kreowania wizualnych zjawisk plastycznych, mam w swoim doświadczeniu dydaktycznym prowadzenie tego przedmiotu. W źródłach eksperymentu artystycznego widzę podstawy do zbudowania własnej autonomicznej i podmiotowej świadomości artystycznej opartej na poszukiwaniu w sobie autentycznego imperatywu tworzenia. To podróż do granic własnych potrzeb i możliwości. Oczywiście niezbędna w tym procesie jest konieczność doskonalenia szeroko pojętych umiejętności warsztatowych, indywidualne rozpoznanie i wykorzystanie środków wyrazu, technik i mediów w tym multimediów do realizacji zamierzonych działań artystycznych. Światło jego kolor i częstotliwości, materia i struktura form malarskich, płaszczyzna obrazu i przestrzeń pracowni, instalacja malarska, obiekt – substancjonalność ,przeźroczystość, efemeryczność ,haptyczność, ekspresja, zjawiska na pograniczu łączenia zmysłów, synestezja, łączenie nakładanie i przenikanie technik i mediów, działania performatywne, to tylko niektóre środki wyrazu a zarazem tematy poszukiwań i przestrzeni do rozpoznania. Osobnym tematem jest człowiek w kontekście cywilizacyjnym i kulturowym jego figuratywność, cielesność i abstrakcyjność, zjawiska na pograniczu sztuki i nauki, koncepcja przedmiotu, symbolu i znaku.
Idea pracowni badawczej zrodziła się z wieloletniej praktyki artystycznej i pedagogicznej, przekraczanie granic tradycyjnego obrazowania zawsze było domeną moich działań i projektów artystycznych i kulturowych. Program dydaktyczny opieram na indywidualnym podejściu do każdego studenta, realizuje on w trybie trzyletnim indywidualny program artystyczno – badawczy oparty na samodzielnych i kreatywnych ćwiczeniach i eksperymentach malarskich, tworzeniu osobistego unikatowego katalogu doświadczeń, poszukiwań formalnych i warsztatowych w kontekście zagadnień koloru, materii, światła, przestrzeni, który w efekcie od początku uwrażliwia studenta na jego osobisty paradygmat odbioru rzeczywistości trakcie wizualizacji procesu myślowego. Wybór i identyfikacja indywidualnego programu artystyczno – badawczego odbywa się na trzecim roku i powstaje na bazie rozpoznania indywidualnych predyspozycji i aktywności studenta w toku rozmów wstępnych, przeglądu prac powstałych w pracowni podstaw, korekt projektów, realizacji zadań i ćwiczeń formalnych. W płynnym procesie dojrzewania artystycznego na poziomie ósmego semestru powinien nastąpić poprzedzony wnikliwą merytoryczną dyskusją w kontekście wybranych prac i przygotowanej prezentacji i portfolio oraz nakreślonego obszaru zainteresowań teoretycznych, rodzaj wewnętrznego artystycznego audytu. Pozwali on w sposób świadomy wstępnie zdefiniować indywidualny kierunek poszukiwań artystycznych zmierzających do intelektualnego sformułowania tematu i formy dyplomu. Student w procesie edukacji artystycznej w pracowni Malarskich przestrzeni eksperymentalnych powinien rozwijać swój potencjał w oparciu o istniejący program pracowni opisany w dostępnej Karcie przedmiotu ASP w Gdańsku ,określającej formę i obszar kształcenia, zalecane lektury tryb i formę zaliczeń przewidywane kompetencje w obszarze wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych.
Ważnym elementem budowania tożsamości artystycznej jest stworzenie przestrzeni pracy w którym indywidualne podmiotowe potrzeby studenta tworzą synergię wartości z indywidualnym rozwojem innych członków pracowni. Pracownia powinna być miejscem wymiany poglądów, refleksji intelektualnej, relacji towarzyskich, wspólnych projektów i eksperymentów badawczych, miejscem tolerancji, wreszcie galerią i miejscem spotkań i wykładów z zapraszanymi gośćmi – wykładowcami z różnych dziedzin, naukowcami, teoretykami sztuki, kuratorami, powinna być wyposażona w sprzęt audiowizualny, małą bibliotekę, stać się laboratorium działań wizualnych z możliwością zmiany oświetlenia. Pracownia to też wspólne wyjazdy na wystawy, działania plenerowe.
Chciałbym żeby zakreślony rys koncepcji profilu pracowni jasno wskazywał na główną myśl przewodnią która mi towarzyszy, jest nią przekonanie że najważniejszą kompetencją jaką powinien wynieść młody początkujący artysta kończący uczelnię artystyczną jest jego przekonanie o nadrzędności procesu twórczego wynikającego ze świadomości posiadania niepowtarzalnego unikatowego indywidualnego medium i ,,miejsca obrazów” jakim jest własne ciało. Młody twórca posiadający autonomiczny niezależny umysł, otwarty na procesy kulturowe, etyczny i tolerancyjny, mający wiedzę i świadomość znaczenia tradycji w byciu i stawaniu się artystą. Szczególnie podkreślam elementy świadomościowe, konieczność ciągłej aktywności intelektualnej jako cech sprzyjających dojrzałości artystycznej, mówię to w kontekście zbliżającej się a właściwie już obecnej rewolucji obrazowania jaką jest sztuczna inteligencja i jej algorytmy przetwarzania i tworzenia obrazu. Oczywiście mam świadomość że jest to nieuchronny proces cywilizacyjny determinujący przemiany kulturowe i wykorzystanie AI w sztuce może być świadomą strategią artystyczną, ale jako operujący tradycyjnymi technikami artystycznymi i wizualnymi artysta a jednocześnie dydaktyk który może pracować jeszcze 10 lat muszę być świadomy wyzwań jakie czekają nas kiedy postanowimy uświadomić młodym adeptom sztuki że miejsce kreacji i powstawania obrazu jako materializacji indywidualnej kreacji artystycznej jest w nas a nie w zbiorowym systemie bitów obrazowych kreujących kompozycje o widzialnych cechach malarskich tuż przed przeglądem. Może czeka nas ewolucja rozumienia praw autorskich a sztuką będzie umiejętność zadawania pytań.
Prof. dr hab. Jacek Kornacki
Karta przedmiotu – Malarstwo – pobierz PDF (372 KB)
Karta przedmiotu – Malarstwo/seminarium dyplomowe (349 KB)
Galeria
